آرشیو برای دسته ی: رئیس جمهور نظامی

دکتر مجید صفدری

در بیشتر انتخاباتها مردم پس از شنیدن نطقهای انتخاباتی و وعده‌هایی که توسط کاندیداها داده می‌شود به سمت یک نامزد گرایش پیدا کرده و به صرف شنیده‌ها و یا شایعات از فردی یا جناحی حمایت می‌کنند در حقیقت می‌توان گفت این تصمیم‌گیری کمتر بر اساس بررسی برنامه‌ها و سوابق اجرایی افراد گرفته می‌شود.

یقینا توقع اکثریت مردم از منتخب خود بهبود شرایط اقتصادی، افزایش سطح رفاه، اشتغال‌زایی و … است. اما یک رئیس جمهور تا چه حد میتواند در این امور موفق باشد و معیار انتخاب چیست؟ در حقیقت موضوع  اصلی که مردم پیش از انتخابات باید مبنای رآی خود قرار دهند باید حول محور چیستی وظایف و اختیارات رئیس جمهور و میزان تطابق تخصص و عملکرد هر کاندیدا در این خصوص باشد.

رئیس جمهور مدیر،  سیاست گذار و تصمیم گیرنده نهایی در خصوص مجموعه وزارتخانه‌ها و برخی نهادهای بالادستی است که میتوان همه آنها را در طیقه بندی ذیل قرار داد:

• وزارتخانه‌های تامین و مدیریت کننده زیرساخت‌ها
• وزارت‌خانه‌های متولی رفاه، آموزش، فرهنگ و بهداشت
• وزارت‌خانه‌های متولی امنیت و سیاست داخلی
• وزارت‌خانه‌ها و نهادهای متولی سیاست‌های اقتصادی
• وزارت امور خارجه

تا به امروز اکثریت قریب به اتفاق کاندیداهای ریاست جمهوری یا از طیف سیاست‌مداران بوده و یا حداکثر در یکی دو وزارت‌خانه مشغول به فعالیت بوده‌اند. لذا این افراد غالبا دید جامعی نسبت به همه آنچه باید مدیریت کنند نداشتند.

اما برمیگردیم به سئوال نخست. آیا یک رئیس جمهور نظامی موفق خواهد بود؟

برای پاسخ به این سئوال شاید بهتر باشد بدانیم یک نظامی ارشد در طول دوران خدمت خود چه آموخته و با چه مسائلی روبرو بوده است.
۱-  نظم و قانون‌مداری: اولین چیزی که در مدارس نظام به شما آموزش میدهند نظم و اطاعت از قانون است

۲- برنامه ریزی و مدیریت: نیروی نظامی ایران نیرویی است که از بودجه دولت استفاده کرده و لذا برای تامین منابع، نگهداشت و توسعه نیازمند مدیریت بسیار قوی است که با منابع محدود بیشترین بهره‌وری را داشته باشد.

۳- توسعه نیروی انسانی: ارتش ایران بر پایه خدمت وظیفه عمومی است. یعنی جوانانی بدون تخصص نظامی که علاوه بر آموزش همواره در جهت حفظ روحیه و سلامت جسمانی و روانی، افزایش عرق به وطن و شور خدمت آنها تلاش میگردد.

۴- نیروی نظامی ایران از قویترین طبقه‌بندیهای امنیتی، بازرسی و رفتار بر اساس فرآیندها در بین همه نهادهای داخلی برخوردار است که خود ضامن به حداقل رسیدن خطاهاست.

۵- پشتیبانی و تدارکات: برای حرکت دائمی موراد مذکور همواره نیاز به تامین و تدارک تجهیزات سخت افزاری و نرم افزای و برنامه‌ریزی صحیح برای حرکت بی نقص چرخه تآمین وجود دارد.

یک نظامی ارشد بصورت روزانه و در ادوار مختلف در محیطی پرتنش، پر چالش و حساس مشغول مدیریت همه موارد بالا در زمان صلح است و در زمان جنگ بازیخوانی دشمن در صحنه نبرد، عکس العمل سریع به رفتار وی، حمله و پیشروی، تحکیم مواضع و … را نیز از خود به نمایش میگذارد.

با مقایسه دانش یک آموخته نظام  و وظایفش با آنچه یک رئیس جمهور باید انجام دهد قرابت و نزدیکی کم نظیری را مشاهده کرده و میتوانیم به این نتیجه برسیم که پاسخ سئوال  «آیا یک رئیس جمهور نظامی موفق خواهد بود؟»  یک بله بی چون و چراست زیرا آنچه که دیگران وعده میدهند او در طول سالیان خدمت خویش انجام داده است.

مهندس سعید پور فرهادی مدیر گروه شرکت های صادراتی GTL:

موضوع انتخاب رئیس جمهور نظامی در انتخابات، چند وقتی است که درمحافل سیاسی و اصحاب رسانه مطرح می باشد، منتقدین و موافقین رئیس جمهور نظامی هریک برحسب تعلقات حزبی و گروهی خود به این موضوع نگریسته و مواضع خود را بیان می دارند

سابقه کاندیداتوری نظامیان درایران به سال های اول انقلاب برمی گردد، در زمان حیات امام خمینی(ره) دریادارمدنی ازفرماندهان ارتش خود را نامزد اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران کرد فارغ از اینکه نتوانست آراء لازم را برای احراز ریاست جمهوری به دست بیاورد و رقابت را به بنی صدر باخت، کاندیداتوری ایشان در زمان زعامت حضرت امام(ره)  می تواند پاسخ روشنی به چالش اندیشانی باشد که امروز به مخالفت حضور نظامیان در انتخابات را به امام راحل منتسب می نمایند و پس از ایشان نظامیان دیگری نیز مانند علی شمخانی، محسن رضایی، علی لاریجانی و محمد باقر قالیباف نیز وارد عرصه انتخابات ریاست جمهوری شدند که آنها نیزدرکسب آرای مردم موفق نبودند.

شاید بتوان گفت درآن برهه زمانی دلیل عدم انتخاب رئیس جمهور نظامی، سیاست زدگی جامعه وحضورانبوه رجل سیاسی ازدوجریان عمده اصلاح طلب واصول گرا بود که هرکدام قادر بودند ازارودگاه فکری خود بخشی ازجامعه را با خود همراه نمایند. اما پس ازگذشت سالها ازدست به دست شدن چند باره قوه مجریه مابین دوطیف سیاسی وعدم کسب توفیقات در خورتوجه دولتها در حل مشکلات اقتصادی و معیشتی جامعه، نگاه عمده جامعه را از مطالبات سیاسی به سمت مطالبات اقتصادی سوق داد.

نارضایتی عمومی ازوضعیت حاکم دراعتراضات خیابانی وطرح شعاراصولگرا-اصلاح طلب دیگه تموم ماجرا متبلورگردید، درشرایط کنونی بخش عمده ای ازجامعه دلیل اصلی نابسامانی های اقتصادی را شعارزدگی دولتها و بی انظباطی های مالی و عدم انسجام رهبری در قوه مجریه قلمداد می نمایند، این همان پاشنه آشیلی نیروهای سیاسی است که دقیقا” نقطه قدرت شخصیت های با سابقه نظامی از آن برخوردارمی باشند.

واقعیت مسلم آنست که بیشترین پیشرفت جمهوری اسلامی درترازجهانی دربخش صنایع دفاعی اتفاق افتاده است، به گونه ای که بسیاری ازتحلیگران جهانی پیشرفت های این حوزه را بسیارشگفت انگیزو غیرقابل پیش بینی تفسیرمی کنند . حال سئوال اینست که اگرنظامیان توانسته اند زیرساخت های نظامی و دفاعی کشوررا بدین گونه متحول کنند ، چرا نتوانند زیرساخت های اقتصادی کشوررا دگرگون و توسعه یافته گی را برای میهن به ارمغان بیآورند.

 اینجانب بدون آنکه اصراری به حضور رئیس جمهور نظامی داشته باشم، مایل هستم ازنگاه بی طرفانه وحتی المقدورواقع بینانه به موضوع نگاه وخطاب به منتقدین محترم و ملت عزیز ایران عرض نمایم که رئیس جمهوربد، چه نظامی و چه غیرنظامی، نهایتا” یک رئیس جمهوربد است.

ازطرفی آن چیزی که برای عموم شهروندان درانتخاب رئیس جمهورآینده اهمیت دارد، اینست که کدام یک ازکاندیدها برای اداره بهینه وحل مشکلات ریزو درشت کشوردارای برنامه مدون و اجرایی بوده وبه دورازجناح بازی های رایج از تیم کارآمدی برای اجرای موثر برنامه ها برخوردارمی باشند.

مردم ایران رئیس جمهوری می خواهند که به دورازشعارهای پوپولیستی، ضمن صیانت ازعزت واقتدارملی برای ارتقاء معیشت آنها دارای افکاری پویا وکارآمد بوده و موانع پیش رو پیشرفت وجهش اقتصادی کشوررا به خوبی بشناسد و برای رفع یکایک آنها کوشا باشد.

مردم ایران مایل هستند در انتخابات ۱۴۰۰ کاندیدایی را برکرسی قوه مجریه بنشانند که بتواند با حفظ دستآوردها ومواضع اصولی کشوربرای ارتقاء همه جانبه ایران اسلامی درتراز جهانی با دنیا تامل وهمکاری سازنده و هوشمندانه ای را پی ریزی نماید.

مردم ایران رئیس جمهوری می خواهند که ضمن احترام به تمامی سلایق و نگرش های سیاسی با کاستن ازاصطکاک درعرصه سیاست داخلی که حاصلی جزء هدررفت منابع ملی ندارد، توانایی وهنربه خط کردن تمامی جناح های سیاسی کشوررا با هدف تبدیل شدن کشوربه قدرت اول اقتصادی و نظامی خاورمیانه را داشته باشد.

در اینصورت دیگرفرقی نخواهد داشت که رئیس جمهور نظامی باشد یا غیرنظامی، چراکه در سطح جهان نیز نظامیانی بودند که برای کشورشان منشاء خدمات ماندگاری گشتند و شاید بتوان بعنوان بهترین نمونه معاصرداخلی در این حوزه از امیرکبیر نام برد.

چه آنزمان که امیرکبیر قبل ازصدراعظمی بعنوان یک نظامی با درجه امیرنظام شناخته می شد وچه آنزمان که بعنوان یک نظامی سابق و سیاسمت مدار زمانه خود، پیام آور صلح و دوستی با حکومت عثمانی قرن دوازهم بوده است. امیر کبیرپس از انعقاد صلح با عثمانی ها، بعنوان پاسداراین مرزو بوم نسبت به برقراری امنیت و پایان دادن به شورشها و یاغی گری های ایران آن زمان همت گماشت ونهایتا” اصلاحات سیاسی، مالی و اقتصادی ایران نوین را رقم زد.

امیر کبیردردوره کوتاه صدرات خود موثرترین اصلاحات ونهضت مبارزه با مفاسد ورانت وابستگان حکومتی بنیان نهاد ودرادامه عمربا برکت خود اولین نظام نوین آموزشی ایران را تحت عنوان دارالفنون و سپس برای بسط افکارنو روزنامه وقایع اتفاقیه را بنیان گذاشت.

مدیریت و شاخه­ های مختلف آن امروز جزء دانش­هایی است که در کشورهای پیشرفته جهان مانند ایالت متحده که مؤسسات مالی و اداری­ شان بیشتر از هر کشوری در دنیا است حرف اول را می­زند. با وجود این، در این کشورها نیز گاهی تجربه­ی کاری به دانش فنی می­چربد و کسانی که بتوانند تجربه­ی کاری را با دانش مدیریتی در این زمینه ترکیب کنند می­توانند موفقیت­های بسیاری به دست آورند. برای داشتن تجربه­ی کاری نیز نیازمند حضور و فعالیت در موقعیت­های مشابه­است.

سالهای گذشته به دنبال نابسامانی در زمینه­ی مدیریت بازار و گرانی­ها، بسیاری از منتقدین و روزنامه­نگاران مدیریت دولت و شخص رئیس جمهور را در بسیاری از مسائل زیر سؤال برده و مورد انتقاد قرار دادند. لذا به نظر می­رسد پست و مقام ریاست جمهوری از جمله­ مناصب انتخابی در کشور ما باشد که توان مدیریتی و دانش کاری بسیاری می­طبد و ناآشنایی با آن می­تواند بر دامنه­ی مشکلات بیفزاید و بحران­های جدیدی به وجود آورد. از این رو لازم است چنین پست و مقامی در دست کسی باشد که بتوانند با اتکا به دانش فنی در زمینه­ی مدیریتی از سویی و تجربه­ی کاری در دستگاه­هایی اجرایی و حضور در دولت از سوی دیگر بتواند این نقیصه­ها در زمینه­ی مدیریت دولت را جبران کند.

حال که کم کم فضای سیاسی و رسانه­ای کشور معطوف به انتخابات ۱۴۰۰ می­شود و بحث انتخاب رئیس جمهور  نظامی در کشور مطرح است، بسیاری موفقیت نظامی­ها در سایر عرصه­ها را نشانی از توان بالای مدیریتی آنان می­دانند و بر این نکته انگشت تأکید می­گذارند که تجربه و موفقیت آنان در سایر زمینه­ها می­تواند نابه­سامانی­های مدیریت دولت را جبران کند. اما همانگونه که رئیس شورای امنیت ملی اعلان نموده است طبیعتاً مدیریت موفق در بخش دفاعی به تنهایی نمی­تواند تضمین کننده توانایی افراد برای قرار گرفتن در پست ریاست جمهوری باشد.

تجربه­ی تاریخی در ایران و جهان به ما نشان می­دهد برای اینکه یک مدیر موفق در زمینه­ی نظامی بتواند در اداره­ی دولت نیز موفق عمل کند، باید چنین شخصی علاوه بر سابقه­ی موفق نظامی، با سازوکارهای اداری و دولتی آشنا بوده، به اختیارات نهاد دولت و پست رئیس جمهوری آگاهی کامل داشته و سابقه­ی فعالیت سیاسی و اداری در دولت یا سایر نهادهای اجرایی و اداری کشور را داشته­باشد. برای نمونه کسانی چون وینستون چرچیل یا هارولد مکمیلان در  انگلستان علاوه بر حضور در صحنه­ی جنگ جهانی اول و دوم به عنوان سرباز یا وزیر جنگ و تأمین، به دلیل تجربه­ی سالها نمایندگی در پارلمان بریتانیا توانستند در بزنگاه­های تاریخی در مقام نخست وزیری موفق عمل کرده و مورد تمجید بسیاری از هم­وطنان خویش قرار بگیرند. در تاریخ کشور ما نیز کسی چون رضا خان به دلیل چند سال در دست داشتن پست وزارت جنگ در کابینه­های مختلف و آشنایی با سازوکارهای دستگاه اجرایی، وقتی خود نخست وزیر شد توانست توان مدیریتی خویش در عرصه نظامی را با آشنایی­اش از سازوکارهای اجرایی در نهاد دولت ترکیب کرده و در ایجاد ثبات، امنیت، رشد اقتصادی و.. موفق عمل نماید.

سخن نهایی و نتیجه پایانی با توجه به مطالب مذکور که در بالا آمد اینکه در مورد نظامیانی که قصد دارند از سوی مردم برای مقام ریاست جمهوری انتخاب شوند، باید کارنامه­ی اجرایی و مدیریت موفق آنان مورد ارزیابی قرار بگیرد و سابقه حضور در دولت و آشنایی با دستگاه اجرایی بررسی شود. چنین امری نیازمند آن است که چنین فردی، پیش از آنکه برنده انتخابات شود و لقب «نخستین رئیس جمهور نظامی» را به یدک کشد، برنامه­های خویش در زمینه­ی کشورداری و دولت­داری را برای مردم روشن نماید، تیم و همکاران خویش در کابینه و نهاد ریاست جمهوری را معرفی کند تا مردم آشنایی و آگاهی کاملی در مورد آنان به دست آورند و وعده­های خویش برای حل مسائل و مشکلات مردم و کشور را در یک چارت و چارچوب مشخص ارائه نماید؛ یعنی هم زمانبندی مشخصی برای حل مسائل ارائه دهد و چگونگی حل آنها یا ابزارهای خویش در این زمینه را به روشنی بیان کند.

 امید است که یک نظامی که مدیری مقتدر، منضبط، ملی و فراجناحی باشد و سابقه سیاسی و اجرایی نیز در کارنامه داشته باشد بتواند از طریق انتخابات و از سوی مردم به ریاست جمهوری رسد و با ایجاد نوعی هارمونی و هماهنگی در تمامی بخش­های اجرایی مرتبط به قوه­ی مجربه و دولت، گره از مشکلات این روزهای مردم و کشور بردارد.